Tijd  één uur 21 minuten

Coördinaten 419

Geüpload 11 juli 2016

Uitgevoerd juli 2016

-
-
35 m
2 m
0
1,1
2,1
4,25 km

402 maal bekeken, 1 maal gedownload

nabij Berkedonk Ven, Flanders (Belgique)

Parkeer de auto bij de kerk en wandel via akkers en velden naar de landlopers begraafplaatsen en via het gevangenis complex weer terug.

Onderweg bezoek u de graven van de landlopers-kolonie waar meer dan 6000 personen werden begraven en wandelt u om de gevangenis.

Rondom dit gebouwencomplex tref je een volledig justitiedorp aan met cipierswoningen, een Grote Hoeve, een schooltje en een landloperskapel.
De vijf belangrijkste gebouwen zijn als monument beschermd.
Het beschermde landschap is ongeveer 600 ha groot en is omsloten door een ringgracht om ontsnappingen te vermijden.
Het domein bestaat uit een rastervormig drevenpatroon afgewisseld met akkers en weiden, met bossen en kleiputten.
Als genomineerde in de Monumentenstrijd kreeg deze site in Vlaanderen een mooie promotie.
Hierdoor zakken heel wat toeristen uit gans Vlaanderen en Nederland af om straffeloos te slenteren op de vroegere Landloperskolonie.
  • Foto van Begraafplaats
  • Foto van Begraafplaats
  • Foto van Begraafplaats
  • Foto van Calvaire
  • Foto van Dubbel hek
  • Foto van Gevangenis
De strafinrichting van Merksplas is één van de grootste gevangenissen in België. Er verblijven ca 700 gedetineerden. De grootste groep (ca 450 gevangenen) bestaat uit veroordeelden met een straftijd van 3 tot 7 jaar. Deze groep is vrij jong (ca 25 tot 30 jaar) en het delict is vaak gerelateerd aan drugs. In deze groep zitten heel veel vreemdelingen. De tweede groep (ca 250 gedetineerden) is ouder en bestaat meestal uit Belgen. Zij werden door de rechter ontoerekeningsvatbaar verklaard omdat zij “niet goed bij zinnen” waren op het ogenblik van het misdrijf. Zij worden van hun vrijheid beroofd, niet als straf, maar om de maatschappij te beschermen tegen een eventuele herhaling van het misdrijf. Eigenlijk zouden zij moeten worden behandeld als een psychiatrisch patiënt, maar daarvoor is er thans onvoldoende ondersteuning. Zij worden vrij gelaten als ze genezen zijn. Sinds juni 2009 werd in de gevangenis van Merksplas een nieuwe moderne afdeling geopend met een aangepast regime voor een groep van zestig personen. In de gevangenis van Merksplas verblijven geen personen in voorhechtenis.
  • Foto van Grote Hoeve
Ca. 150 m. voorbij de kapel bevindt zich de Grote Hoeve. Ze werd gebouwd in 1880 in kloosterarchitectuur, naar een ontwerp van Victor Besme. De gebouwen staan opgesteld langs een groot rechthoekig binnenplein. Vroeger fokte men hier melkvee, schapen, varkens en koeien. De overblijvende stallen zijn hiervan het bewijs. Ook aardappelen, koren en haver werd hier geteeld. Al het hoevewerk werd uitgevoerd door landlopers, maar sinds 1993 (zie “Landloperskolonie, vroeger”) staan de gebouwen leeg. Vanaf 1999 is de Grote Hoeve een beschermd gebouw. Thans is dit complex eigendom van de gemeente Merksplas, die hier een sociaal-cultureel en toeristisch project zal uitbouwen.
  • Foto van Ingang Nijverheidsstraat
  • Foto van Landlopers begraafplaats poort 1
Ongeveer 500 m voorbij de strafinrichting, vlakbij de ringgracht, ligt de begraafplaats van de gedetineerden. Aan de inkom staat een ijzeren poort met bovenaan een granaatappel. Dit is het symbool voor de 'onderwereld'. Op het perceel zijn er binnendreefjes van levensbomen en op één kruispunt vind je de Calvarieberg met gekruisigde Christus. Op het oudste deel van deze dodenakker staan nog de witte kruisjes van de landlopers. De enige vorm van identificatie is een loden plaatje op het kruisje met daarop een volgnummer. De vagebondjes waren de marginalen van de maatschappij. Ze leefden als een nummer en werden ook begraven als een nummer. Aan de overzijde van de baan bevindt zich het pestkerkhof. Landlopersbegraafplaats van Merksplas-Kolonie met een deelperceel tussen de Kapelstraat en de Calvarieberg dat in 1900 is aangelegd en als dodenakker in gebruik werd genomen op het eind van de Eerste Wereldoorlog, ten gevolge van grote sterfte door Spaanse griep. Begraafplaats met 1087 begravenen, zogenaamde 'zinnelozen', door de bezetter vanuit West-Vlaanderen, Noord-Frankrijk en elders naar Merksplas overgebracht om hun instellingen als kazernes te kunnen gebruiken. Heden verdwenen kruisjes. Uitbreiding met vierkant perk aan oostzijde van de Steenweg op Wortel, zogenaamd Pestkerkhof, in gebruik genomen vanaf mei 1918, waar een vijfhonderdtal mensen begraven zijn. De begraafplaats is gerestaureerd in 2010.
  • Foto van Landlopers Kapel
De landloperskapel van Merksplas-Kolonie werd op het einde van de 19de eeuw gebouwd naar een ontwerp van Victor Besme. Ze is toegewijd aan O.L.-Vrouw-Hemelvaart. Deze grote en ruime kapel met een robuuste bakstenen toren vormt één geheel met de andere hoofdgebouwen op het domein van de strafinrichting. De bouwstijl van deze kapel is eclectisch, wat blijkt uit de neo-romaanse elementen en de stalen bogen. Uniek is ook de 'lichtstraat' in de nok, die voor een verrassende lichtinval zorgt. Dat is ook nodig, want dit gebouw is niet georiënteerd naar het oosten, maar (om praktische redenen) naar het westen. Dit gebouw is beschermd sinds 1999. In dit gebouw bevindt zich het gevangenismuseum.
  • Foto van Overdekte Hal
  • Foto van Pestkerkhof poort 3
Behalve de gewone begraafplaats is er aan de overzijde van de baan nog een andere begraafplaats, in de volksmond bekend als het “pestkerkhof”. Voor de spelende kinderen was het destijds ten strengste verboden dit kerkhof te betreden. Deze begraafplaats werd immers gebruikt voor slachtoffers van de Spaanse griep tijdens de Eerste Wereldoorlog. Op het topmoment van die griep waren er weken waarbij er per dag meer dan vijftig doden vielen, die in alle stilte (meestal ’s nachts) werden begraven. In een mum van tijd was de dodenakker volzet. Daarom besloot men om graven aan te brengen tussen de bestaande graven, en daarna begon met het begraven in lagen... Het effect hiervan was dat de kruisjes voortdurende van positie veranderden. Men sprak dan van het kerkhof met de zwevende kruisjes...
  • Foto van Cipiers woning Rode Dreef
De landloperskolonie telt ongeveer 120 cipierswoningen van “rang en stand”. Het personeelslid dat een hogere rang kreeg, moest verhuizen naar een bijpassende woning. Hoe hoger men op de hiërarchische ladder klom, hoe meer treden moest je nemen om aan de voordeur te geraken. Men onderscheidt vier categorieën: De beginnende cipier was heel blij als hem een simpele rijwoning werd toegewezen in de Zoete Inval. Een gewone cipierswoning is een ruime tweewoonst met een proviandkelder en een grote tuin. Het middenkader woonde in een grotere tweewoonst en ze hadden een grote tuin. In de kelder was er een woonruimte voor het dienstpersoneel. De personen met een directeursfunctie woonden in een ruime eengezinswoning met een kelderverdieping voor het dienstpersoneel, met een grote tuin, waarin er een rode beuk groeide.

Commentaar