Download

Afstand

15,6 km

Positief hoogteverschil

35 m

Moeilijkheidsgraad

Gemakkelijk

Negatief hoogteverschil

35 m

Max hoogteverschil

32 m

Trailrank

52

Min hoogteverschil

-17 m

Route type

Lus

Tijd in beweging

3 uren 34 minuten

Tijd

4 uren 5 minuten

Coördinaten

2817

Geüpload

25 april 2020

Uitgevoerd

april 2020
Wees de eerste die klapt
Delen
-
-
32 m
-17 m
15,6 km

674 maal bekeken, 9 maal gedownload

in de buurt Horendonk, Flanders (Belgique)

De titel van deze themawandeling is duidelijk: we wandelen in een wijde kring rond het dorp en houden de kerk in het midden. Daarbij proberen we zoveel als mogelijk wegen en paadjes te gebruiken die je dagdagelijks niet bewandelt.
Essen telt 6 dorpskernen: Centrum, Heikant, Hoek, Horendonk, Statie en Wildert, maar voor deze reeks nemen we er de buurt rond de collegekerk ook nog bij.
Deze wandeling brengt ons in en rond de wijk Horendonk en is 15,6 km lang. Wie dat te veel vindt kan op twee plaatsen een verkorting nemen. De wandeling wordt dan respectievelijk 10,1 km of 10,5 km lang. Die mogelijke verkortingen staan in de begeleidende tekst duidelijk aangegeven en beschreven.
Er is horeca onderweg.
Voor meer info over Essen en alle toeristische mogelijkheden kan u terecht bij VVV Toerisme Essen op het nummer 0032 3 677 19 91 of via de website: www.vvvessen.be.

Recentste trajectcontrole en/of tekstupdate: april 2020.
Parkeren

Start- en aankomstplaats

Deze wandelroute vertrekt op de (gratis) parking aan de kerk van de wijk Horendonk. Adresgegevens: Dreveneind, 2910 Essen. Coördinaten voor de GPS: 51.4693, 004.5034. De parochie Horendonk werd gesticht in 1898. De huidige neogotische parochiekerk dateert uit 1953. Ze werd toegewijd aan Sint-Vincentius à Paulo en bevat een orgel uit het laatste kwart van de 17de eeuw. Dit orgel stond voordien in de oude parochiekerk van Wildert. In de volksmond wordt Horendonk "den Uil" genoemd, naar een oude afspanning die hier stond op de postkoetsverbinding tussen Antwerpen en Moerdijk. Deze afspanning heette "Den Ouwen Uil".
Rivier

Roosendaalse Vaart

Ruwweg tussen 1250 en 1750 werden in de wijde omgeving de natte gronden "ontmoerd". De blokjes moer werden uit de grond gestoken, opgestapeld en in de wind gedroogd. De turfblokjes werden dan met platbodemschepen (vletten genoemd) over kanaaltjes met mankracht naar de havens van Bergen op Zoom, Roosendaal en Breda gesleept. Van daar vond de turf de (water)weg naar de grotere steden in Nederland en Vlaanderen om er als brandstof te dienen. Het vaartenstelsel was zeer belangrijk en er werd veel zorg en aandacht besteed aan de aanleg en het onderhoud ervan. In de jaren dat ze effectief gebruikt werden waren ze uiteraard breder en dieper dan wat er nu nog van overblijft.
Monument

Het Sas

Op deze plaats versasten de turfvletten die vanuit het veengebied "De Matjens" op weg waren naar Roosendaal. Hier veranderde de vaart ook van naam. Op Nederlands grondgebied heette ze "Natte of Elderse Vaart" en in België was het de "Roosendaalse Vaart".
Informatiepunt

Oorlogsherinnering

In de buurt van deze plek stortte in juni 1944 een Canadese bommenwerper Halifax neer na een missie boven Duitsland. Drie bemanningsleden vonden de dood, vier anderen konden zich redden met hun parachute. Slechts één van hen bleef uit de handen van de Duitsers en kon met de hulp van lokale verzetslieden naar Canada terugkeren.
Uitkijkpunt

Heiblok

"Heiblok" is nu enkel nog een straat in het agrarisch deel van Horendonk, maar vroeger was het de naam voor een heel buurtschap, zoals blijkt uit geschriften uit 1783.
Archeologische opgraving

Dondersteen

De straatnaam "Dondersteen" verwijst niet naar een meteoriet die hier uit de lucht zou gevallen zijn, zoals sommigen in Essen en Rucphen durven beweren. De "dondersteen" of "rossen grauwen kei" was een grenssteen die in 1566 voor het eerst genoemd wordt als een grenspunt tussen twee rechtsgebieden van de heer van Bergen op Zoom, namelijk Rucphen en Langendijk. De steen lag enkele honderden meter hiervandaan in een klein dalletje in de heide. In 2014 werd hij bij werken aan een gaslijn per ongeluk van zijn oorspronkelijke ligplaats weggehaald en om te vermijden dat hij verloren zou gaan, wordt hij nu op privéterrein bewaard tot er een betere bestemming voor gevonden wordt.
Religieuze plek

Kapel van de Grote Horendonk

In de beginjaren van de 19de eeuw was Horendonk niet veel meer dan een verzameling van een twintigtal huizen. Voor hun zondagsmis moesten deze mensen naar Essen en het oversteken van het beekdal was in natte perioden niet altijd mogelijk. Daarom besloot Jan Goetstouwers in 1853 om samen met enkele buren deze kapel te bouwen in de wijk "Groten Horendonk". Het verhaal gaat dat Jan bij het rooien van een heg op een kist met geldstukken stootte. Jan hield de schat voor iedereen geheim en dat werd het begin van een nachtmerrie. Elke nacht spookte het in en rond zijn boerderij. Rammelende kettingen, ijselijk gekrijs, rondsluipende schimmen, spoken die 's nachts koeken bakten, muizen die door het vuur liepen, het was er allemaal en het hield Jan elke nacht uit zijn slaap. Tot Jan besloot om het geld te besteden aan de bouw van een kapel. Vanaf dat ogenblik hielden alle pesterijen op en kon Jan weer rustig slapen. Tot 1980 hing in de kapel ook een kruisweg, maar die werd door vandalen vernield.
Monument

Het rad van Raeybergh

"Het rad van Raeybergh" werd hier in 2012 opgericht, op een (flinke) boogscheut van de plaats waar het oorspronkelijk heeft gestaan. Lokale rechtbanken konden eeuwen geleden ook doodstraffen uitspreken en die werden uitgevoerd op locaties buiten de dorpen, zoals hier op Raaiberg. In 1340 zou Nout Goetlief geradbraakt zijn op "het rad van Raeybergh" en in 1767 was het de beurt aan Elias Breukeleer om hetzelfde lot te ondergaan. Aan hem is de symbolische grafsteen gewijd met de tekst: "Hier wier Elias Breukeleer gerugbraakt En den kop afgeslagen. Vur straf heeft hi de pine moeten verdraghen. Sin lijf ghebonden op 't rad Vur craeyen en gieren. Een waarschuwinge vur den passant Met foute manieren!"
Meer

Marantvijver

De eigenaar van de visvijver is MARc ANThonissen. Vandaar de naam "Marantvijver". Het is een van de bekendste visvijvers in de buurt. Een paar keer per jaar wordt hier ook 's nachts gevist, wat een bijzonder sfeervol gebeuren is met al die kleine lichtpuntjes aan de waterkant.
Foto

Smokkelpaadjes

De landsgrens ligt hier vlakbij. Voor wie de streek kent als z'n broekzak is het een koud kunstje om langs de verschillende kleine bospaadjes ongemerkt de grens over te steken. Smokkelaars en douaniers speelden hier decennialang een spelletje van kat en muis.
Monument

De strontpaal

De"strontpaal" is de bijnaam voor grenspaal 238A, een tussengrenspaal dus. Hij kreeg die naam omdat hij door de douaniers zou gebruikt zijn als zitpaal om hun gevoeg te doen. Beroemd werd de plek toen hier op 5 mei 1916 op Belgisch grondgebied de smokkelaar "Klaveren Vrouwke" werd doodgeschoten vanuit Nederland. Om een internationaal grensincident in volle oorlogstijd te vermijden, werd het lichaam van Klaveren Vrouwke snel van Belgisch naar Nederlands grondgebied versleept en werden alle sporen uitgewist. De oorspronkelijke grenspaal is een tijdlang vermist geweest, vervangen door een nieuwe, en dan toch weer teruggevonden. Dus staan er nu twee.
Boom

Benegobos

In 1972 werd hier het Benegobos aangeplant. 10415 bomen op een oppervlakte van 6 ha. Het was een allegaartje van inlandse eik, Amerikaanse eik, moeraseik, esdoorn, lijsterbes, witte els, acacia en linde. Het initiatief kwam van Benego, wat staat voor Belgisch-Nederlandse Grensoverleg. De gemeenten die daarin zetelden zijn Huybergen, Putte, Rijsbergen, Roosendaal, Rucphen, Woensdrecht, Wouw, Zundert, Essen, Kalmthout, Kapellen, Loenhout, Meer, Stabroek en Wuustwezel. Delen van dit Benegobos werden ondertussen weer gerooid en als "geboortebos" opnieuw beplant. Elk jaar worden de kinderen van een bepaald geboortejaar uitgenodigd om hier een boom te komen planten. De geboortejaren staan op plaatjes aangegeven.
Informatiepunt

Heideherstel

Natte en droge heide worden hier hersteld door het kappen van vliegdennen, Amerikaanse vogelkers en struiken. De bovenste bodemlaag van bladeren, naalden en humus werd verwijderd zodat de zaden van de typische heideplanten weer vrijkomen. Een infobord geeft alle informatie over de aan gang zijnde werken.
Boom

Oude stortplaats

Op en rond de voormalige stortplaats van de gemeente Essen werd een gedeelte van het geboortebos aangeplant. Een houten zitbank nodigt uit om hier te vertoeven, terwijl een uil waakt. We zijn tenslotte "op den Uil", zoals Horendonk in de volksmond genoemd wordt. Wat er zich onder de aarden wal bevindt houden we beter bedekt. Het zijn de afvalresten uit de vorige eeuw.
Boom

Gemeentebossen

De bossen waar we doorheen wandelen staan in Essen bekend als de "gemeentebossen" omdat ze eigendom zijn van de gemeente. Een deel ervan is toegankelijk als speelbos en wandelaars, joggers, fietsers, mountainbikers, ruiters en menners vinden hier een kluwen van al dan niet gemarkeerde paden en paadjes.
Kruispunt

Wegsplitsing 1ste verkorting

De hele wandeling is 15,6 km lang, maar voor wie dat te veel vindt, begint hier een eerste verkorting. De lengte van de wandeling wordt 10,1 km als je hier het voorziene traject verlaat en RECHTSAF gaat. De straatnaam "Scham" gaat over in "Dreveneind", maar het blijft altijd rechtdoor stappen tot aan het vertrekpunt aan de kerk. Wie met ons mee wil voor het hele traject steekt hier het kruispunt gewoon over in de richting van "Bosrust".
Religieuze plek

Kapelletje aan Hornick

Het kapelletje aan de hoek met Hornick dateert uit 1957 en vormde jarenlang een lokaal centrum van Mariadevotie in de wijk Kleine Horendonk gedurende de meimaand. De naam "Hornick" komt van het middelnederlandse "Hoornik", wat staat voor "hoek". Er worden meerdere verklaringen gegeven aan "Hornick", maar de meest plausibele voor dit deel van Horendonk is "een afgelegen buurtschap op de grens van de [toenmalige] woeste gronden".
Bevoorrading

Taverne-restaurant De Bosrust

Taverne-restaurant De Bosrust heeft alles om er te verpozen, met inbegrip van een speeltuin voor de kinderen en een minigolf.
Foto

Woonbos

Oorspronkelijk was het ongerept bosgebied, maar een goeie halve eeuw geleden groeide het uit tot een "weekendzone" waar stadse mensen na de werkweek kwamen genieten van gezonde lucht en natuur. Dit bracht veel problemen mee wat verkeer, veiligheid en hygiëne betreft en uiteraard veel onduidelijkheid, ook op juridisch vlak. Na jarenlang overleg werd zo'n 10 jaar geleden de hele zone officieel omgevormd tot "woongebied met bosrijk karakter". In dit woonbos is permanente bewoning nu dan ook toegestaan.
Kruispunt

Wegsplitsing 2de verkorting

Hier, op de brug over de Roosendaalse Vaart, hebben we al precies 9,4 km gestapt. Wie ons traject volgt heeft nog 6,2 km voor de boeg. Wie dat te veel vindt, kan hier een verkorting nemen. De afstand tot aan het eindpunt bedraagt dan nog 1,1 km. Daartoe ga je hier RECHTSAF en blijf je de hele tijd naast de Roosendaalse Vaart lopen, eerst over een brede weg, later over een voet- en fietspaadje. Zo kom je in het centrum van het dorp en zie je rechts de kerk staan. Wie het voorziene traject wil volgen gaat hier rechtdoor.
Picknick

Picknickplaats

Tijd om even te verpozen?
Uitkijkpunt

Beekdal

Van hieruit heb je een mooi uitzicht op het beekdal van de Kleine Aa.
Informatiepunt

Oorlogsherinnering

De laatste oorlogsdagen van WO2 waren een hel voor de mensen die hier in de buurt woonden. De gevechten tussen Britten en Canadezen enerzijds en de Duitsers anderzijds waren hevig en duurden twee volle dagen en nachten. Voor de burgers die gevlucht waren in hun kelders waren het bange uren tussen leven en dood.
Rivier

Kleine Aa

De Kleine Aa ontspringt in het akker- en weidegebied tussen Kalmthout en Gooreind. De beek loopt dan van Wildert naar Essen en verder stroomafwaarts naar Roosendaal. Voorbij Steenbergen mondt het riviertje uit in de Volkerak, die tot de delta van de Oosterschelde behoort. Historisch gezien liep de Kleine Aa evenwel naar de Nederlandse Maasdelta en om die reden wordt het riviertje nog altijd tot het stroomgebied van de Maas gerekend. De Kleine Aa heeft in de meeste dorpen en gemeenten waar ze doorheen loopt verschillende - lokale - namen.
Religieuze plek

Kapel op den Drijhoek

Hoewel hier vier wegen samenkomen heet deze plek "den Drijhoek". De bouwdatum van de kapel ligt ergens rond 1898 en de opdrachtgever was pastoorke Peeters. Ook deze kapel werd in de bevrijdingsdagen van oktober 1944 helemaal vernield. En ook van vandalisme bleef de kapel niet gespaard. Het oude Mariabeeld werd ooit stukgeslagen.

Opmerkingen