-
-
61 m
32 m
0
2,1
4,2
8,35 km

1159 maal bekeken, 3 maal gedownload

Breisem-Vissenaken-Billighout

Kempeneers:
'Tot de Frankische nederzettingsnamen behoren in de eerste plaats de namen op haima "heem, woonstede". Het eerste lid van deze namen is zeer dikwijls een Germaanse persoonsnaam, de stichter of stamvader van de nieuwe nederzetting. Deze namen ontstonden bij de tweede germanisering van onze gewesten, van 300 na Kristus af. Een eerste Germaanse golf was in onze gewesten al rond 200 voor Kristus toegekomen. Tot de tweede golf behoort ook de stamvader van het gehucht Breisem. Oude vormen zijn: 1251 Breidenshem, 1308 Bredinxhem, 1329 breidesseem, enz. De huidige schrijfwijze is Breisem. Breisem gaat terug tot ouder Breidinsheem, een samenstelling uit Breidin, verkleinwoord van Breido, en heem uit Germaans haima. De naam betekent dus "woning van Breidin".

Tenslotte zit er nog een Germaanse persoonsnaam in Billighout, verminkte vorm voor ouder Bielekout (1253 Belinchout, 1340 bilicout, 1470 bielecout). Bielekout is te rekonstrueren als Belinga + hulta. De persoonsnaam Bello werd verlengd met inga, dat betekent "van de lieden van". Hulta is Germaans voor hout in de betekenis "hoogstammig bos". Bielekout betekent dus "bos van de lieden van Bello".

Het gehucht Breisem was zeker belangrijk, vermits de abdij van Sint-Cornelis-Munster er begin 14de eeuw een kapel liet bouwen. Deze Sint-Corneliuskapel is een pittoresk gotisch gebouw van kwartsiet en kalkzandsteen. Ze staat op de hoek van de Kapelleblokstraat en de Kerkomsestraat, op perceel A 291. Merkwaardig is de verdoken oude put, op enkele passen achter de kapel.

Kempeneers over de Billighouthoeve waar de wandeling langs passeert:
Broek is de gewone benaming voor moerassige gebieden langs de waterlopen. Na ontwatering kreeg broek de betekenis van hooiland. Bekend was het Broek van Bielekout, een breed grasland aan de Velp en de Broekbeek. Tussen de Breisemsbroekstraat en de Velp, op percelen A 16 tot A 22, stond tot na 1910 het Hof van Bollaer. Het gebouw stond op perceel A 19. In 1340 was Jan van Bollo er de eigenaar van, in 1440 Reynder Spechs. Het goed was geheel omgeven door grachten. In 1470 wordt het omschreven als thuys ende hoff... metten graeuen oft waeter omme t voorschreuen hoff gaende. Samen met alle "toebehoorten" was het hof 4,5 bunders groot. In die tijd kwam een bunder overeen met 1 ha 30a 0,6ca. In 1847 hoorde de hoeve toe aan gravin d"Yves uit Brussel, in 1860 aan Petrus Janssens. Het goed grensde aan het Bielekout, nu de Gulden Nagel, en heette daarom in 1777 Cense Bielekout.

De hoeve die thans bekend staat als de Billighouthoeve, heette voorheen het Hof te Bonbroek, zo genoemd naar het Bornbroek of Bonbroek, gelegen aan de bron en de bovenloop van de Bielekoutbeek. In 1883 heet de hoeve Billighout ferme, zodat er verwarring ontstaat met het Hof van Bollaer aan de Velp. Er is dus een naamsoverdracht geweest van de noordelijke naar de huidige, zuidelijker gelegen hoeve. Het Hof te Bonbroek, nu Billighout, staat op perceel A 35. In 1440 was dit hof eigendom van Mechtelt vander Borchouen (te lezen als Borkhoven), in 1470 van heer Augustijn van Borchouen en Jan vander Borchouen, zijn neef, en in 1688 van Sint-Cornelis Munster. De hoeve werd op 13 april 1800 verkocht aan Jean-Joseph Claret. Daarna werd de familie Wyns uit Brussel eigenaar, van wie het door erfenis overging op senator Joseph-Emmanuel Zaman eveneens uit Brussel. Voor 1930 was de familie Richard eigenaar van de hoeve. Ze werd gekocht door Janssens uit Molenbeek-Wersbeek. De huidige bewoonster (1993) is Aline Janssens, die getrouwd was met Felix Georges Merckx.

Een ander woord voor weide is beemd. Oorspronkelijk was een beemd een "banale", d.w.z. gemeentelijke hooiweide. De beemden bedekken de alluviale gronden langs de waterlopen. Soms worden broek en beemd met elkaar verwisseld. Dit is het geval met het Wijtbroek of de Wijtbeemden. Het eerste lid wijt komt uit ouder wide, een plantnaam die "teenwilg" betekent. In vroeger tijden was wijt belangrijk voor vlechtwerk.

Nog bekend is het Medeken, verkleinwoord van mede "hooiland". Dit hooiland ligt in het vrij steile dalhoofd van Vloedgracht 12 of Wijtbeemdenbeek. In mijn "Kumtichse Plaatsnamen (1993) heb ik de ligging van beemden en broeken in de 18de eeuw aangeduid

Commentaar